Retrospectief & leren

What, So What, Now What: van feiten naar actie

Een terugblik in drie vaste rondes: wat is er gebeurd, wat betekent het, en wat gaan we nu doen? Door eerst bij de feiten te blijven, trekken jullie minder snel verkeerde conclusies en kiezen jullie betere vervolgstappen.

Duur
20-40 min
Groepsgrootte
4-100 personen
Niveau
basis
Setting
fysiek, online
Stappen
4
Licentie
CC BY-SA 4.0

Doel

Samen terugkijken op een periode of gebeurtenis en onderbouwd bepalen welke bijsturing nodig is.

Stappen

  1. Uitnodiging2 minLeg uit dat jullie in drie rondes van feiten naar betekenis naar actie gaan, en in die volgorde.
  2. What?10 minWat is er gebeurd, wat viel je op? Ieder schrijft alleen, deelt in groepjes van vijf tot zeven, daarna oogst je de belangrijkste feiten en waarnemingen plenair.
  3. So What?10 minWat betekent dit, waarom doet het ertoe? Welke patronen en vermoedens zie je? Zelfde opbouw: alleen, groepje, plenair.
  4. Now What?10 minWelke acties of eerste stappen zijn logisch? Zelfde opbouw. Leg de acties vast met een naam erbij.

Voorbereiding

  • Bepaal waarop jullie terugkijken: een sprint, project, evenement of incident.
  • Zet de drie vragen zichtbaar neer, eventueel met een afbeelding van de ladder van gevolgtrekking.

Materialen

  • Papier en pen per persoon
  • Flip-over met drie kolommen of een digitaal bord

Facilitatortips

  • Grijp snel in als iemand in de eerste ronde al conclusies trekt of oplossingen noemt.
  • Waarnemingen over sfeer en proces tellen in ronde 1 ook mee, naast cijfers.
  • Loop langs de groepjes en check of de antwoorden bij de vraag van die ronde passen.
  • Bewaar de uitkomst zodat de volgende sessie erop kan voortbouwen.

Valkuilen en wat je eraan doet

  • Feiten en interpretaties lopen door elkaar.Parkeer een interpretatie op een aparte flap voor ronde 2.
  • De groep springt direct naar acties.Houd de volgorde vast; acties zonder gedeelde betekenis houden geen stand.
  • Er blijft niets over voor een volgende keer.Maak een foto of verslag van de drie kolommen.

Varianten

  • Voeg tussen So What en Now What een What If-ronde toe om experimenten te bedenken.
  • Gebruik een sjabloon van drie in elkaar liggende vormen: feiten buiten, betekenis in het midden, acties in de kern.
  • Gebruik de structuur als vaste retrospective-vorm aan het eind van een sprint.

Bron en licentie

Deze werkvorm is een Nederlandse bewerking van What, So What, Now What uit Liberating Structures, oorspronkelijk ontwikkeld door Henri Lipmanowicz en Keith McCandless, huidige versie door Keith McCandless en Nancy White.

Deze bewerking valt onder CC BY-SA 4.0: je mag hem gebruiken, aanpassen en delen, ook commercieel, met bronvermelding en onder dezelfde licentie.