Besluiteloosheid
Onderwerpen komen elke week terug zonder dat iemand de knoop doorhakt.
Gratis werkvormenbank voor teams
171 werkvormen
die je team morgen draait
Retrospectives, prioriteren, teamafspraken en strategie vertalen naar werk. Elke werkvorm met stappen, tijden, materialen en de valkuilen die we in de praktijk tegenkwamen.
- 171werkvormen
- 11categorieën
- 12teamproblemen
- 43Liberating Structures
Waar loopt jouw team op vast?
Begin bij het probleem
Te veel lopend werk
Alles is half af, niets is klaar. Iedereen is druk en de doorlooptijd stijgt.
Verzoeken buiten de intake
Stakeholders lopen langs, appen of mailen direct. Planning houdt geen stand.
Diffuus eigenaarschap
Iedereen is een beetje verantwoordelijk, dus voelt niemand zich eigenaar.
Geen ritme
Overleggen vallen uit of lopen uit, en er is geen vast moment om te plannen, te tonen en te leren.
Weinig zelforganisatie
Het team wacht op de leidinggevende voor keuzes die het zelf kan maken.
Geen mandaat
Het team mag kiezen, totdat iemand hoger in de organisatie het anders wil.
Onduidelijke doelen
Het team werkt hard, maar kan niet uitleggen welk resultaat het dit kwartaal moet halen.
Onveiligheid in het team
Mensen zeggen in de gang wat ze in het overleg niet durven te zeggen.
Slechte meetings
Overleggen kosten veel tijd en leveren weinig op.
Strategie landt niet
De organisatiestrategie staat op papier, maar het dagelijkse werk verandert niet.
Nieuw of veranderend team
Een team is net gevormd, samengevoegd of krijgt nieuwe rollen.
Veel gebruikt
Uitgelichte werkvormen
TeamPulse-sessie (90 minuten)
Een vaste sessie van 90 minuten waarin het team de eigen TeamPulse-scan bespreekt, gebaseerd op de vijf bouwstenen van Lencioni. Eerst kracht, dan herkennen met concrete momenten, dan belemmeringen, en pas daarna maximaal twee kleine acties. De laagste bouwsteen bepaalt de route; de opbouw is altijd gelijk.
90 min · 4-8 personen
Team Canvas workshop (dagprogramma)
Een dag waarin jullie als team alle vakken van het Team Canvas vullen, van purpose en waarden tot rollen, doelen, behoeften, valkuilen en werkafspraken. Elk vak heeft een eigen speelse werkvorm, zodat onuitgesproken verwachtingen op tafel komen en er concrete afspraken uitrollen.
5 tot 6 uur incl. pauzes · 8-20 personen
LEGO Scrum-simulatie
Jullie bouwen met meerdere teams één gezamenlijk product van LEGO in korte sprints. Na een dag weet iedereen uit eigen ervaring hoe visie, backlog, sprintplanning, review en retrospective in elkaar grijpen.
2,5 uur tot een hele dag · 12-30 (3 tot 5 teams van 4-6) personen
Triage-simulatie met de taartmethode
In een rollenspel oefent het team het intakegesprek: van een vaag of directief verzoek naar één doelzin, een startklaar-check, een passend formaat (cupcake, koekje, brood of bruidstaart) en een besluit met eerste stap. Injectiekaarten met tijdsdruk of scope-uitbreiding maken het realistisch.
150 min · 8-20 (groepjes van 4) personen
Ecocycle Planning: je portfolio in vier levensfasen
Jullie zetten alle lopende activiteiten, projecten of relaties op één kaart met vier fasen: geboorte, volwassenheid, creatieve vernietiging en vernieuwing. Zo zie je waar werk vastloopt, wat je kunt loslaten en waar nieuwe ideeën te weinig ruimte krijgen.
ca. 90 min · 4-40 personen
Het teamweerbericht
Een laagdrempelige retrospective met vier weertypen: zon, wolken, regen en storm. Ook spanningen en botsingen krijgen een plek zonder dat het persoonlijk wordt.
55-60 min · 4-12 personen
Database
Alle werkvormen
| Vergelijk | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1-2-4-All: van alleen naar allemaalIedereen denkt eerst alleen na, deelt daarna in een duo, bouwt verder in een viertal en tot slot met de hele groep. In een kwartier komt elke stem aan bod en houden jullie de sterkste ideeën over. | Besluiten & afspraken | 15-20 min | 4-100+ | basis | |
| 15% Solutions: wat kun jij morgen al doen?Ga ervan uit dat het grootste deel van de oplossing buiten je invloed ligt. Wat ligt er wel binnen jouw 15 procent, zonder toestemming of extra middelen? In een half uur heeft ieder een eerste stap die direct uitvoerbaar is. | Plannen & ritme | 25-30 min | 2-100 | basis | |
| 180-gradenfeedback terugkoppelen in het teamTeamleden hebben vooraf feedbackgesprekken met collega's gevoerd en delen in een strakke ronde wat ze daaruit meenemen. Het team luistert zonder te reageren. | Teamvorming & samenwerking | 20 min (collagevariant 60 min) | 6-16 | gemiddeld | |
| 25/10 Crowdsourcing: de beste ideeën in een half uurIedereen schrijft een gedurfd idee met een eerste stap op een kaart. In vijf rondes wisselen de kaarten van hand en geven deelnemers er een score van 1 tot 5 aan. Na het optellen weten jullie in een half uur welke tien ideeën de groep het sterkst vindt. | Prioriteren & kiezen | 20-30 min | 15-500 | basis | |
| 9 Whys: het waarom achter je werkIn duo's vraag je elkaar steeds opnieuw waarom jullie werk ertoe doet, tot negen keer. Ieder krijgt een korte titel die het doel van zijn werk vangt, en de groep ziet welk gezamenlijk doel eruit opkomt. | Doelen & strategie | 25-30 min | 4-60 | gemiddeld | |
| Accountability-cirkelHet team stelt zich fysiek op in cirkels: in het midden de kernverantwoordelijke, daaromheen het team dat ondersteunt. Terwijl jullie staan, verdelen jullie de taken tot er niets meer onverdeeld ligt. | Teamvorming & samenwerking | 20 min | 5-12 | gemiddeld | |
| Agile-introquizTien meerkeuzevragen over de kern van agile werken, gespeeld via een stemtool. Elk antwoord opent een kort gesprek over waarom agile zo werkt. | Agile leren (spellen) | 10-20 min | 5-40 | basis | |
| Agreement and Certainty: past onze aanpak bij het probleem?Jullie verdelen de uitdagingen van het team over vier typen: eenvoudig, ingewikkeld, complex en chaotisch, op basis van hoeveel overeenstemming en voorspelbaarheid er is. Daarna toetsen jullie of de huidige aanpak bij het type past. Zo stoppen jullie met plannen waar experimenteren nodig is, en andersom. | Prioriteren & kiezen | 50 min | 4-60 | gevorderd | |
| Ambitie in Weten, Vinden, DoenHet team formuleert per doelgroep wat die over een jaar moet weten, vinden en doen. Door daarna krachtige en vage woorden te scheiden, ontstaat een scherpe communicatieambitie. | Communicatie & stakeholders | 30 min | 4-14 | basis | |
| Appreciative Interviews: leren van wat al werktIn duo's vertel je elkaar een verhaal over een moment waarop je samen met anderen een uitdaging aanging en trots was op het resultaat. Daarna zoeken jullie de patronen: welke omstandigheden maakten succes mogelijk? | Retrospectief & leren | 55-75 min | 2-100 | gemiddeld | |
| Belang of opgave: focusgebieden op volgordeGroepjes leggen per organisatie-ambitie de focusgebieden op volgorde van de extra opgave voor het eigen team, los van hoe belangrijk een onderwerp is. Door de stroken van de groepjes naast elkaar te hangen worden verschillen zichtbaar en wordt kennis gedeeld. | Doelen & strategie | 75 min | 9-25 (3 groepjes of meer) | gemiddeld | |
| Benoem wat je nodig hebtEen korte ronde waarin het team per persoon ophaalt welke middelen nodig zijn om een ambitie te realiseren, geordend in zes vaste categorieën. Zo wordt zichtbaar waar jullie om moeten vragen voordat het werk start. | Plannen & ritme | 15 min | 4-12 | basis | |
| Besluitenwand-check-inBij de start schrijft iedereen op één post-it wat er vandaag beslist móet worden en plakt die op een besluitenwand. Aan het einde vinken jullie af wat besloten is. | Openen & inchecken | 5-10 min | 4-25 | basis | |
| Besluitsessie: elke slide een uitkomstEen strak getimed besluitoverleg waarin elk agendapunt op één slide staat met wat er speelt, de besluitvraag, de opties, wie besluit en waar het daarna heen gaat. Elke slide eindigt met een besluit, actie, geparkeerd punt of vraag terug; wat live wordt meegetypt is het verslag. | Besluiten & afspraken | 60-90 min | 3-8 | gemiddeld | |
| Boter, kaas en eieren-estafetteTwee teams spelen boter, kaas en eieren met zakjes op een raster op de vloer, als estafette: na je zet sluit je achteraan. Snel, fysiek en competitief. | Energizers | 10 min | 8-24 | basis | |
| Casusgesprek met leidinggevendenEen verkennend gesprek van anderhalf uur waarin leidinggevenden aan de hand van drie herkenbare casussen vertellen hoe zij communicatie ervaren en welke rol zij zelf spelen. Het levert een beeld op van knelpunten, behoeften en kansrijke pilots. | Communicatie & stakeholders | 1,5 uur | 6-12 | gemiddeld | |
| Celebrity Interview: de leider bevragen in plaats van een presentatieEen gastheer interviewt een leidinggevende of expert in talkshowstijl over een gedeeld vraagstuk. Daarna bedenkt het publiek in kleine groepjes eigen vragen. Een passieve presentatie wordt zo een persoonlijk verhaal met ruimte voor lastige vragen. | Communicatie & stakeholders | 30-55 min | 12-300 | basis | |
| Challenge CircleDrie cirkels op de vloer: comfort, stretch en paniek. Bij elke situatie uit het werk kiest iedereen een plek. Jullie zien in één beeld wat het team spannend vindt en maken daar kleine afspraken over. | Teamvorming & samenwerking | 25-30 min | 5-15 | gemiddeld | |
| Check-in en check-out als vast overlegritueelElk overleg begint met een rondje waarin iedereen benoemt wat hem afleidt en eindigt met een rondje terugblik op het overleg. Zonder reacties, elke keer weer. | Openen & inchecken | 2 x 3-5 min | 3-15 | basis | |
| Commando pinkelenEen snelle concentratie-energizer: deelnemers doen alleen een handbeweging (plat, hol, bol) als de facilitator er eerst 'commando pinkelen' bij zegt. Wie het toch doet, is af. | Energizers | 5-10 min | 4-30 | basis | |
| Commitment op de deurIedereen maakt de zin 'Vanaf vandaag ga ik bijdragen aan het grotere geheel door...' af op een grote post-it met naam, en plakt die op de deur. Bij de volgende sessie checken jullie hiermee in. | Afsluiten & uitchecken | 5 min | 4-30 | basis | |
| Consent-besluitvorming in zes stappenEen gestructureerde manier om een voorstel snel tot besluit te brengen. De vraag is of een voorstel veilig genoeg is om te proberen; bezwaren worden getoetst en verwerkt in het voorstel. | Besluiten & afspraken | 10-20 min per voorstel | 3-12 | gevorderd | |
| Conversation Café: dialoog met een praatstukIn tafelgroepen van vijf tot zeven voeren jullie een gesprek over een gedeeld vraagstuk met zes afspraken en een voorwerp dat het woord geeft. Eerst indrukken, dan reflecties, dan vrij gesprek en tot slot wat ieder meeneemt. Luisteren gaat voor debatteren. | Retrospectief & leren | 45-75 min | 5-100 | basis | |
| Creative Destruction: wat moeten we stoppen?Jullie bedenken eerst hoe je het slechtst denkbare resultaat bereikt, kijken dan eerlijk wat jullie nu al doen dat daarop lijkt, en kiezen wat jullie gaan stoppen. Speels in vorm, confronterend in uitkomst. | Retrospectief & leren | 50-55 min | 4-100 | gemiddeld | |
| Critical Uncertainties: strategie voor onzekere toekomstenJullie kiezen de twee meest bepalende onzekerheden en zetten die als assen in een kwadrant. Elke groep schrijft een toekomstscenario per kwadrant en bedenkt strategieën die daar werken. Strategieën die in meerdere scenario's overeind blijven, zijn jullie robuuste keuzes. | Doelen & strategie | 90 min | 8-60 | gevorderd | |
| De LettermarktEen samenwerkingsspel waarin groepjes met hun eigen letters een themawoord van minimaal vijf letters maken. Letters kun je ruilen met andere groepjes of kopen bij de centrale letterbank voor drie eigen letters. Leuk als afsluiter en het laat zien hoe het team onderhandelt en samenwerkt. | Energizers | 20-30 min | 9-30 | basis | |
| De MVP-grens: vier toetsvragenHet team toetst elk onderdeel van een nieuw product of systeem op vier vragen: omzet, plicht, doorloop en 'af als'. Na stil scoren en hardop vergelijken ligt elke kaart in IN, UIT of NOG TE BEWIJZEN, met per IN-kaart één business-acceptatiecriterium. | Prioriteren & kiezen | 4,75 uur (te knippen in twee sessies) | 3-8 | gevorderd | |
| De Scheur in de MuurDuo's bouwen met post-its een patroon na op de muur terwijl de instructeur alleen lichaamstaal mag gebruiken. Waar het misgaat, markeren jullie de scheuren in de teammuur en bespreken jullie hoe ruis in het dagelijkse werk ontstaat. | Energizers | 15-20 min | 4-20 | basis | |
| De Sprint ExpeditieEen speelse eerste sprintplanning langs vijf stations: basiskamp, bestemming, voorraadkamer, rugzakweging en routekaart. Met gekleurde expeditiekaarten komt het team van projectdoel tot een gevuld sprintbord met eigenaren. | Plannen & ritme | 95-120 min | 4-9 | basis | |
| Design Storyboards: een betere meeting ontwerpenMet een storyboard ontwerpen jullie een meeting of traject stap voor stap: helder doel, wie erbij moet, eerste stappen en per stap een passende werkvorm. Het resultaat is een agenda waarin elke stap bijdraagt aan het doel en iedereen kan meedoen. | Plannen & ritme | 40-75 min | 1-12 | gevorderd | |
| DevOps Experience Game: van chaos naar flowEen fysieke simulatie van een dag waarin deelnemers in rollen met echte afhankelijkheden (development, operations, test, security, business) werk opleveren, met ongepland werk en incidenten. Over meerdere rondes ontwikkelt het systeem zich van chaos via lokale optimalisatie naar flow. | Agile leren (spellen) | 1 dag | 8-24 | gemiddeld | |
| Discovery and Action Dialogue: oplossingen die al bestaanMet zeven vaste vragen gaan kleine groepen op zoek naar collega's die een hardnekkig probleem al beter oplossen dan de rest. Zo vinden jullie werkende praktijken in eigen huis en spreken jullie af wie wat oppakt. | Retrospectief & leren | 35-80 min | 2-60 | gemiddeld | |
| Dobbelsteen-check-inEen luchtige check-in: gooi een dobbelsteen met zes vragen en laat iedereen kort antwoorden. In twee minuten is iedereen als mens aanwezig voordat de agenda begint. | Openen & inchecken | 3-5 min | 3-15 | basis | |
| Doelen vanuit de toekomstDeelnemers stellen zich voor dat het twaalf maanden later is en beschrijven maximaal drie behaalde doelen als feit. In steeds grotere groepjes (duo, viertal, plenair) scherpen jullie de doelen aan en ontdubbelen ze, waarna iedereen met stippen kiest welke het belangrijkst en meest realistisch zijn. | Doelen & strategie | 45-60 min | 6-30 | gemiddeld | |
| Doelencirkel: teamdoel en persoonlijke doelenSubgroepen formuleren één teamdoel, toetsen het met vijf keer waarom en benoemen hoe succes eruitziet. Na samenvoegen plakt ieder een persoonlijk ontwikkeldoel rond het teamdoel. Het resultaat is één visueel overzicht van wat het team wil bereiken en wie hoe bijdraagt. | Doelen & strategie | 30-40 min | 6-20 | gemiddeld | |
| Drawing Together: je uitdaging tekenen met vijf symbolenMet vijf eenvoudige symbolen (cirkel, rechthoek, driehoek, spiraal en sterpoppetje) tekent ieder zonder woorden het verhaal van een uitdaging of verandering. Een collega interpreteert de tekening voordat jij uitlegt wat je bedoelde. Zo komt kennis boven die moeilijk in woorden te vangen is. | Doelen & strategie | 50 min | 2-60 | basis | |
| Ecocycle Planning: je portfolio in vier levensfasenJullie zetten alle lopende activiteiten, projecten of relaties op één kaart met vier fasen: geboorte, volwassenheid, creatieve vernietiging en vernieuwing. Zo zie je waar werk vastloopt, wat je kunt loslaten en waar nieuwe ideeën te weinig ruimte krijgen. | Prioriteren & kiezen | ca. 90 min | 4-40 | gemiddeld | |
| Een dag in het leven van je doelgroepGroepen beschrijven de dag van één doelgroep en de momenten waarop die met jullie communicatie in aanraking komt. Zo wordt duidelijk wat die doelgroep nodig heeft en waar jullie het verschil maken. | Communicatie & stakeholders | 40 min | 6-24 | basis | |
| Eerste product backlog opbouwenIn een dagdeel bouwen Product Owner en team de eerste backlog: een story map, user stories die in één sprint passen, een eerste inschatting en afspraken over wanneer werk klaar is om te starten en wanneer het af is. | Plannen & ritme | 3-4 uur | 4-12 | gemiddeld | |
| Eigen vragen beantwoorden met groen en oranjeHet team beantwoordt in groepjes zijn eigen openstaande vragen over werkwijze en presenteert de antwoorden. De andere groepjes stemmen met hun voeten: groen is akkoord, oranje is een onderbouwd bezwaar met verbetervoorstel. Zo wordt elke vraag een besluit of eerste stap. | Besluiten & afspraken | 60 min | 8-20 | gemiddeld | |
| Even-overs: wij vinden dit nóg belangrijker dan datHet team maakt strategische keuzes expliciet in zinnen als 'Wij vinden kwaliteit nóg belangrijker dan snelheid, omdat...'. Aan beide kanten staat iets wat jullie waarderen, waardoor de keuze schuurt en richting geeft. | Prioriteren & kiezen | 1-2 uur | 4-16 | gevorderd | |
| Feedbackcanvas: sterk punt, vraag, bezwaar, ideeEen team loopt een plan stap voor stap door en sorteert alle reacties in vier vakken. Bezwaren krijgen een risico-inschatting en een voorkomende stap, zodat het team toewerkt naar een consentbesluit over de volgende acties. | Besluiten & afspraken | 30-45 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Fist-to-Five consentIedereen steekt tegelijk nul tot vijf vingers op bij een voorstel. Wie twee of minder geeft, formuleert één bezwaarzin met een kleine aanpassing, en jullie stemmen één keer opnieuw. Besluiten zijn goed genoeg voor nu en veilig genoeg om te proberen. | Besluiten & afspraken | 2-10 min per besluit | 3-20 | basis | |
| Focusstretch en minuut-schattingEen rustige reset van drie minuten met schouders, nek, armen, heupen en ademhaling, afgesloten met een energiescore. Als alternatief schat iedereen met het hoofd naar beneden wanneer een minuut voorbij is. | Energizers | 3-5 min | 2-40 | basis | |
| Folding Spectrogram: posities op een lijn, daarna in gesprekDeelnemers gaan bij een stelling op een lijn staan tussen twee uitersten en zien direct hoe de groep verdeeld is. Als de verschillen groot zijn, vouw je de lijn dubbel zodat mensen met tegengestelde posities met elkaar in gesprek gaan. | Teamvorming & samenwerking | 30-50 min | 10-60 | basis | |
| Future~Present: terugkijken vanuit de toekomstIn groepjes stellen jullie je voor dat het 15 tot 30 jaar later is en de doelen gehaald zijn. Jongeren interviewen de 'ouderen' rond een denkbeeldig kampvuur over hoe het lukte. Zo ontdekken jullie welke kleine stappen nu al het verschil maken. | Doelen & strategie | ca. 25 min | 4-60 | basis | |
| Gebak-matrix: omvang en impact scorenEen scoreformulier waarmee je per project effort (uren, betrokkenen, complexiteit, tijdsdruk) en impact (bereik, meetbaarheid, herbruikbaarheid, gedragsverandering) in punten uitdrukt en het project in een van vier vakken plaatst: cupcake, koekje, brood of bruidstaart. | Prioriteren & kiezen | 20-45 min | 2-10 | basis | |
| Gedeeld beeld van leiderschapEen blok van ongeveer twee uur waarin het team leiderschap verkent op drie niveaus (privé, team, organisatie) met 1-2-4-All en een gallery walk, het verbindt aan het teamdoel en eindigt met persoonlijke acties die je zonder toestemming of budget kunt doen. Tot slot toetst het team of het gekozen idee al in de bestaande plannen zit. | Doelen & strategie | ca. 2 uur | 8-24 | gevorderd | |
| Generative Relationships STAR: het teamkompasIeder scoort het team op vier assen: verschil, afstemming, samen handelen en reden om samen te werken. Door de stippen te combineren ziet het team welk patroon de samenwerking bepaalt, bijvoorbeeld goed afgestemd maar weinig actie, en kiest het eerste stappen om het zwakste punt te versterken. | Retrospectief & leren | 25-30 min | 3-40 | basis | |
| Gevoelige teamsessie: van verbinding naar openheidEen sessieopzet van ruim drie uur voor een team waar spanning of afstand voelbaar is. Na grondregels en een check-in op gevoel volgen persoonlijke verhalen, een samenwerkingspuzzel als energizer en schaalwandelen op de teamwaarden. De check-out koppelt terug aan de verwachtingen en de behoeften voor een volgende sessie. | Teamvorming & samenwerking | ca. 3 uur | 4-12 | gevorderd | |
| Grief Walking: samen stilstaan bij verliesEen vrijwilliger deelt in vier zinnen een verlies of ingrijpende verandering en loopt langs de groep. Wie geraakt wordt, loopt mee als steun. Het is geen therapie en lost niets op: het biedt erkenning en zorg. | Teamvorming & samenwerking | ca. 35 min per ronde | 12-40 | gevorderd | |
| Heard, Seen, Respected: luisteren zonder te fixenIn tweetallen vertel je over een moment waarop je je niet gehoord, gezien of gerespecteerd voelde. Je partner luistert en vraagt alleen 'Wat gebeurde er toen?'. Het team oefent luisteren zonder oordeel of oplossing. | Teamvorming & samenwerking | 30 min | 2-60 | gemiddeld | |
| Helping Heuristics: oefenen met helpen en geholpen wordenIn drietallen oefenen jullie vier manieren om iemand te helpen: stil aanwezig zijn, doorvragen, voorzichtig provoceren en samen bouwen. Een observator let op wanneer hulp wordt aangenomen of afgehouden, zodat iedereen zijn eigen hulppatroon leert kennen. | Teamvorming & samenwerking | 15-20 min | 3-60 | gemiddeld | |
| Het oneens-gesprek in drietallenIn drietallen voeren teamleden een open gesprek over drie vragen die normaal onuitgesproken blijven: waarover zijn we het oneens, welk oordeel spreek ik niet uit, en welke vraag stel ik niet omdat het spanning zou geven. Zo leert het team spanning als motor voor verandering te gebruiken. | Teamvorming & samenwerking | 30 min | 6-24 | gevorderd | |
| Het teamweerberichtEen laagdrempelige retrospective met vier weertypen: zon, wolken, regen en storm. Ook spanningen en botsingen krijgen een plek zonder dat het persoonlijk wordt. | Retrospectief & leren | 55-60 min | 4-12 | basis | |
| Ideeën doorgeven: wat heeft dit nog nodig?Ieder bedenkt maximaal drie activiteiten om een doel te realiseren en geeft ze door aan de collega rechts, die beantwoordt wat het idee nog nodig heeft. Daarna kiest het groepje op gevoel een top 3 en onderbouwt hoe elk idee bijdraagt aan het doel. | Prioriteren & kiezen | 30 min | 4-30 | basis | |
| Impromptu Networking: snelle gesprekken over je uitdagingIn drie korte rondes praat je telkens met iemand anders over de uitdaging die je meebrengt en wat je wilt halen en brengen. Binnen twintig minuten is de groep warm en zijn de eerste patronen zichtbaar. | Openen & inchecken | 20-25 min | 4-200 | basis | |
| Improv Prototyping: oplossingen naspelenEen paar spelers improviseren een herkenbare scène rond een hardnekkig probleem. De rest kijkt wat werkt en wat niet, en combineert de sterke stukjes tot een betere versie die opnieuw wordt gespeeld. Zo ontdekken jullie oplossingen door te doen. | Retrospectief & leren | 20 min per ronde, 40-60 min totaal | 9-60 | gevorderd | |
| Integrated~Autonomy: centrale lijn en lokale vrijheidTeams verkennen de spanning tussen centrale sturing en lokale vrijheid. Per activiteit bedenken jullie acties die meer integreren, acties die meer ruimte geven, en daarna acties die allebei versterken. Het of-of wordt een en-en. | Besluiten & afspraken | 70 min | 4-60 | gevorderd | |
| Jaarplan in twee uurEen standaard teamsessie waarin een team in twee uur 3 tot 5 jaardoelen kiest en per doel een eerste uitwerking met meetbare resultaten maakt. OKR is het denkgereedschap, het jaarplanformat van de eigen organisatie bepaalt het eindresultaat. Na de eerste keer kan het team de sessie zelf herhalen. | Doelen & strategie | 2 uur plus 1 uur online afstemming vooraf | 5-15 | gemiddeld | |
| Jaarplanmarkt met stippenElke afdeling hangt haar jaarplan als poster op, collega's lopen rond en plakken een stip in de kleur van hun afdeling bij elk doel dat hun eigen werk raakt. De muur laat in één oogopslag zien waar afhankelijkheden zitten. | Communicatie & stakeholders | 90-95 min | 20-100 (meerdere afdelingen) | basis | |
| Jaartijdlijn: terugblik en vooruitblikOp een grote tijdlijn van het afgelopen jaar plakt ieder maximaal twee persoonlijke of teamgebeurtenissen die indruk maakten, van successen tot verdriet. Na het delen schrijft ieder op wat hij volgend jaar anders wil doen of wil behouden, en zoekt de groep de rode draad. | Retrospectief & leren | 40 min | 5-20 | basis | |
| Kanban Pizza GameEen digitale multiplayersimulatie in drie rondes van vijf minuten: eerst vrij pizza's bakken, dan met een WIP-limiet op de oven en tot slot met een pull-systeem op echte klantorders. Het team ervaart aan de score wat focus en begrenzing opleveren. | Agile leren (spellen) | 45-60 min | 4-30 | basis | |
| Kernwaarden kiezen en vertalen naar gedragTeamleden schrijven ieder hun belangrijkste waarden op, clusteren die samen tot maximaal vijf kernwaarden en beschrijven per waarde wat je ervan merkt in gedrag. Daarna spreken jullie af hoe je de waarden levend houdt. | Teamvorming & samenwerking | 30-45 min | 4-15 | basis | |
| Kick-off nieuwe afdelingEen middag van bijna vier uur voor teams die samen één afdeling gaan vormen. Na een energizer en een speeddate presenteren de teams elkaars werk, toetsen ze de visie, formuleren ze doelen voor over een jaar, bedenken ze activiteiten en spreken ze af hoe ze doorpakken en wie meedoet. | Teamvorming & samenwerking | ca. 4 uur | 10-40 | gemiddeld | |
| Kwartaal-leersessie over projectenEen retrospective over een kwartaal aan projecten. Met gekleurde post-its, zes vaste categorieën en stippen stemmen vindt het team terugkerende knelpunten en kiest per patroon één actie. | Retrospectief & leren | 75-90 min incl. pauze | 8-20 | gemiddeld | |
| Kwartaalbord: van jaarplan naar kwartalenEen fysieke sessie waarin een uitwerkgroep de lopende werkvoorraad als kaarten over een kwartaalbord verdeelt, gekoppeld aan de doelstellingen uit het jaarplan. Eerst haal je op wat er binnen en buiten de organisatie op je afkomt; dat bepaalt wat er wanneer kan. | Plannen & ritme | 3 uur inclusief pauze en buffer | 4-10 | gemiddeld | |
| Kwartaalprioritering in vier sprintsEen dagdeel waarin het team de projectenlijst in vier timeboxen terugbrengt tot een haalbare kwartaalplanning: inventariseren, prioriteren, concretiseren en een capaciteitscheck met teambesluit. De uitkomst is een volle planning en een formele stop op nieuw werk. | Prioriteren & kiezen | 3 uur (exclusief lunch) | 8-20 (groepjes per domein) | gevorderd | |
| LEGO Kip ChallengeAlleen de ontwerper ziet het voorbeeld; de bouwers moeten het nabouwen op basis van mondelinge uitleg via één tussenpersoon. Het team ervaart direct hoeveel er verloren gaat tussen vraag en uitvoering. | Teamvorming & samenwerking | 25-30 min | 8-20 (teams van 4-5) | basis | |
| LEGO Scrum-simulatieJullie bouwen met meerdere teams één gezamenlijk product van LEGO in korte sprints. Na een dag weet iedereen uit eigen ervaring hoe visie, backlog, sprintplanning, review en retrospective in elkaar grijpen. | Agile leren (spellen) | 2,5 uur tot een hele dag | 12-30 (3 tot 5 teams van 4-6) | basis | |
| Levensverhaal in één minuutIn tweetallen vertel je in één minuut je levensverhaal. Daarna vertel je in de groep het verhaal van je partner alsof het jouw eigen verhaal is. Dat dwingt tot luisteren en levert veel herkenning en humor op. | Openen & inchecken | 15 min | 6-25 | basis | |
| Maak het zichtbaar: strategisch doel verbeeldenGroepen vertalen één strategisch doel naar een tekening, mindmap of collage en geven er een naam aan. Abstracte doelen worden herkenbaar en de posters zijn bruikbaar als intern communicatiemateriaal. | Doelen & strategie | 40 min | 8-24 | basis | |
| Mad Tea | Calm Tea: zinnen afmaken op topsnelheidDeelnemers maken in hoog tempo open zinnen af over een gezamenlijke uitdaging, steeds met een nieuwe partner. In twintig minuten zien jullie veel perspectieven, en het levert energie en lachen op. Mad Tea is de levendige fysieke versie, Calm Tea de rustige online versie. | Openen & inchecken | 20-25 min | 12-80 (online vanaf 6) | basis | |
| Match & MoveIeder schrijft drie kaartjes: een sterke eigenschap, een verwachting van de sessie en een typische werkgewoonte. Deelnemers lopen rond, delen een kaartje en roepen 'match' bij herkenning. Een actieve start waarin overlap en verschillen vanzelf boven komen. | Energizers | 10 min | 6-30 | basis | |
| Min Specs: alleen de regels die ertoe doenJullie schrijven eerst alle regels op die nodig lijken om een doel te halen, en schrappen daarna alles wat niet onmisbaar is. Wat overblijft is een korte lijst afspraken die jullie altijd naleven, met veel ruimte voor eigen invulling. | Besluiten & afspraken | 40-50 min | 4-60 | gemiddeld | |
| Network Relationship Patterns: hoe werken we in de praktijk samen?Met een set van tien netwerkpatronen bepalen jullie hoe je zegt te werken, hoe je werkelijk werkt en hoe je wilt werken. De verschillen geven een gedeelde taal voor onzichtbare groepsdynamiek en een richting voor verandering. | Teamvorming & samenwerking | ca. 25 min (uitgebreid 50 min) | 4-40 | gemiddeld | |
| OKR-piramide met een managementteamEen sessie van drie uur waarin een MT van twee samenwerkende afdelingen van purpose naar objectives en schetsmatige key results werkt. Elke laag begint met individueel schrijven, opdrachtkaarten worden per blok uitgedeeld zodat er reveal-momenten ontstaan. | Doelen & strategie | 3-4 uur | 3-8 | gevorderd | |
| OKR-sorteerspelEen snelle plenaire oefening met acht uitspraken die de groep sorteert als objective, key result, initiatief of regulier werk. Na zes minuten herkent iedereen het verschil. | Doelen & strategie | 6-10 min | 4-30 | basis | |
| One-breath pitchIedereen vat een plan in één adem samen met 'Dit plan is bedoeld om ... zodat ...' en leest daarna het antwoord van een collega voor. In tien minuten zie je of het team hetzelfde doel voor ogen heeft. | Openen & inchecken | 10-15 min | 4-15 | basis | |
| Options Place: deelnemers bepalen de agendaDeelnemers zetten zelf onderwerpen op een lege agenda en leiden die als korte breakoutsessie. Iedereen kiest waar hij heen gaat en loopt weg als hij niets leert of bijdraagt. Zo krijgen grote groepen eigenaarschap over hun eigen agenda. | Plannen & ritme | 55-85 min | 10-500 | gemiddeld | |
| Panarchy: verandering over meerdere niveausJullie brengen in kaart op welke niveaus van jullie omgeving een vraagstuk speelt, van team tot sector, en waar verandering op het ene niveau kansen opent op een ander niveau. Zo vinden jullie het moment waarop een vernieuwing grenzen kan oversteken. | Doelen & strategie | ca. 2 uur | 8-40 | gevorderd | |
| Persona met empathy map en jobs-to-be-donePer doelgroep vullen jullie in wat iemand zegt, denkt, doet en voelt, en vertalen dat naar jobs, pains en gains. Het resultaat is een set persona's die als startpunt dient om met echte mensen uit de doelgroep te toetsen. | Communicatie & stakeholders | 45-90 min | 3-12 | gemiddeld | |
| Persoonlijke geschiedenis met een voorwerpIeder neemt een voorwerp mee en vertelt in maximaal vijf minuten waarom het waardevol is, aangevuld met vragen over jeugd, een persoon die invloed had en je eerste baantje. Teamleden zien elkaar als mens en dat legt een basis voor vertrouwen. | Teamvorming & samenwerking | 30-60 min afhankelijk van groepsgrootte | 4-10 | gemiddeld | |
| Portfolio Prioriteiten KompasManagement en product owners zetten alle lopende en mogelijke projecten in een matrix van impact en haalbaarheid, stemmen alleen op de projecten die het waard zijn en maken er een eerste kwartaalroadmap van. | Prioriteren & kiezen | 60-90 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Positive Gossip: positief roddelenIn drie snelle rondes in tweetallen roddel je positief: eerst over een mentor, dan over iemand in de groep en ten slotte over je gesprekspartner. Het doorbreekt negatieve patronen en bouwt een klimaat van waardering. | Teamvorming & samenwerking | ca. 15 min | 12-60 | basis | |
| Presenteer jouw afdelingElk team of elke afdeling presenteert in maximaal vijf minuten aan de hand van vijf vaste vragen wat ze doen, voor wie, wat ze opleveren en met wie ze samenwerken. Ideaal als teams samengaan of veel met elkaar te maken hebben zonder elkaars werk te kennen. | Communicatie & stakeholders | 30 min | 8-40 | basis | |
| Principles Walk-Around: principes en gedrag naast elkaarDeelnemers lopen in drie rondes naar het principe dat het meest bij hen past en bespreken het met een ander. Zo wordt het gat zichtbaar tussen de principes die jullie belangrijk noemen en wat jullie dagelijks doen. | Retrospectief & leren | ca. 25 min | 10-60 | basis | |
| Procesreis op de muurHet team bouwt zelf de route van één opdracht van begin tot eind op de muur, markeert met rode stickers waar het werk blijft liggen en graaft daar naar oorzaken en oplossingen. Tot slot sorteer je de oplossingen in drie vakken: zelf doen, voorstel aan de leiding, of input voor een nieuw systeem. | Retrospectief & leren | 90 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Productvisie-workshopIn drie uur maken team en stakeholders samen een productvisie: elevator pitch, stakeholdermatrix, persona's met klantreis en een eerste MoSCoW-lijst. Het resultaat is de basis voor de eerste backlog. | Doelen & strategie | 3 uur | 5-15 | gemiddeld | |
| Projectafsluiting: slot-retro en slot-reviewEen vaste afsluiting van een project in twee delen: een afsluitende retrospective van maximaal een uur met een slotpitch die het team zelf formuleert, en een afsluitende review met stakeholders om het resultaat te vieren. Bij overdracht naar beheer maakt een accountability-cirkel zichtbaar wie wat blijft doen. | Afsluiten & uitchecken | 60-120 min | 3-12 | basis | |
| Projectenbord opzetten met 'klaar'-titelsHet team zet in tien minuten een eenvoudig bord op met vier kolommen en formuleert elk stuk werk alsof het al af is. Dat maakt direct zichtbaar wat er loopt en wanneer iets klaar is. | Plannen & ritme | 15-20 min | 3-12 | basis | |
| Purpose check-in cirkelEen korte check-in waarin teamleden in kleine kringen delen waar zij de eerder vastgestelde purpose terugzien in het dagelijkse werk. Jullie herwaarderen de purpose zonder hem opnieuw te definiëren. | Openen & inchecken | 20 min | 6-24 | basis | |
| Purpose-to-Practice: vijf bouwstenen voor een initiatiefJullie ontwerpen samen de vijf bouwstenen van een initiatief: doel, principes, deelnemers, structuur en werkwijze. Iedereen die er belang bij heeft denkt mee, waardoor eigenaarschap gedeeld wordt en het initiatief snel van start kan. | Doelen & strategie | ca. 2 uur | 4-40 | gemiddeld | |
| Randvoorwaarden: als X niet duidelijk is, dan kunnen we Y nietIedereen maakt maximaal drie keer de zin af 'Als ... niet duidelijk of af is, dan kunnen we ... niet uitvoeren.' De zinnen worden geclusterd in drie kolommen: besluit, resources en overig. Zo weet je wat je bij bestuur of management moet ophalen. | Plannen & ritme | 30 min | 4-20 | basis | |
| Rituelenkaart: behouden, aanscherpen, toevoegenIeder schrijft drie kaartjes: een ritueel dat je wilt behouden, een dat beter kan en een dat je mist. In groepjes clusteren jullie en kiest elke groep per kolom het belangrijkste ritueel. Zo ontstaan werkafspraken die direct voortkomen uit wat het team nodig heeft. | Besluiten & afspraken | 25-30 min | 5-20 | basis | |
| Rollen verdelen met de 3D-kaartjes (Do, Decide, Discuss)Per doel of key result geven teamleden in stilte kaartjes aan elkaar: Do (leveren), Decide (beslissen) of Discuss (adviseren). Daarna bespreken jullie of iedereen zich herkent in wat hij kreeg, en ontstaat een rollenmatrix die het team zelf heeft samengesteld. | Teamvorming & samenwerking | 45-60 min | 4-10 | gemiddeld | |
| RollenspeeddateIeder vult een rolkaart in (mijn rol, waar ik verantwoordelijk voor ben, waarvoor je me benadert, waarin ik wil groeien) en leest die in korte één-op-één rondes voor. De ander mag één aanvulling en één vraag geven. Snel, dynamisch en het levert direct helderheid over wie wat doet. | Teamvorming & samenwerking | 20 min | 6-24 | basis | |
| Samen over de streepDe groep moet zonder te praten en zonder te rennen tegelijk over een lijn op de grond stappen. Na elke poging reflecteer je op wat er mis of goed ging. | Energizers | 10-15 min | 6-25 | basis | |
| Samenvattende pitch van één minuutAan het einde van een strategiesessie maken twee groepen een pitch van maximaal één minuut en smeden die samen tot één boodschap. Jullie hebben daarmee meteen het verhaal voor collega's en leidinggevenden. | Afsluiten & uitchecken | 10-15 min | 4-16 | basis | |
| Samenwerkingsbehoeften: voorspellen en kiezenMet een live poll voorspellen teamleden eerst welke samenwerkingsbehoefte de groep het vaakst kiest, en kiezen ze daarna hun eigen top 3. Het verschil tussen voorspelling en uitkomst opent het gesprek, en de top 5 vormt de basis voor werkafspraken. | Teamvorming & samenwerking | 25-35 min | 5-30 | basis | |
| SCARF: wat heb jij nodig in samenwerking?Teamleden ontdekken met het SCARF-model (status, zekerheid, autonomie, verbondenheid, eerlijkheid) welke sociale behoeften voor hen het zwaarst wegen, wat hen triggert en wat hen motiveert. In duo's vergelijken jullie je profiel en wat dat betekent voor de samenwerking. | Teamvorming & samenwerking | 35-45 min | 4-24 | gemiddeld | |
| SchaalwandelenCijfers van 1 tot 10 liggen op de grond. Bij elke stelling over het team zet je jezelf fysiek op de schaal. Bewegen is verplicht, praten niet, waardoor ook stille teamleden zichtbaar meedoen. De stellingen bouwen op naar gevoelige thema's en de doorvraag is altijd: wat heb jij nodig voor één cijfer hoger? | Teamvorming & samenwerking | 30-45 min | 4-15 | gevorderd | |
| Shift & Share: rondgang langs vernieuwersEen paar presentatoren richten een eigen station in met een idee of vernieuwing. Kleine groepjes publiek rouleren langs de stations, luisteren kort en geven feedback. Goede ideeën verspreiden zich en presentatoren scherpen hun verhaal ronde na ronde aan. | Communicatie & stakeholders | 70-90 min | 10-200 | gemiddeld | |
| Simple Ethnography: kijken hoe het in de praktijk gaatTeamleden gaan zelf kijken waar het vraagstuk speelt en noteren alleen wat ze zien en horen: plek, activiteiten, communicatie, geluid en tempo. Daarna delen ze patronen en kiezen ze een klein experiment. Jullie leren van de mensen voor wie jullie werken in plaats van van externe experts. | Communicatie & stakeholders | 1 tot 4 uur | 2-30 | gevorderd | |
| Social Network Webbing: je netwerk in kaart brengenVanuit de kerngroep tekenen jullie in drie ringen wie direct betrokken is, wie jullie kennen en wie er nog ontbreekt. Met lijnen en symbolen wordt zichtbaar wie wie kent en wie invloed heeft. Zo vinden jullie steun en hulpbronnen die al binnen bereik liggen. | Communicatie & stakeholders | 55 min | 3-30 | gemiddeld | |
| Spanningsgestuurd werkoverlegEen wekelijks werkoverleg van 60 minuten met een vaste structuur: check-in, dashboard, een agenda die tijdens het overleg ontstaat uit 'spanningen', en check-out. Een gekozen facilitator en een secretaris bewaken het proces, zodat de teamleider als teamlid kan meedoen. | Plannen & ritme | 45-60 min | 4-12 | gevorderd | |
| Spiral Journal: rustig reflecteren met een spiraalIeder tekent langzaam een spiraal en schrijft daarna antwoorden op vier open vragen in de vier kwadranten van het papier. De rustige vorm helpt om gedachten te ordenen, en ook stillere teamleden komen met ideeën. | Openen & inchecken | 15-20 min | 2-60 | basis | |
| Sprint 0-startsessieMet een checklist in zes thema's lopen jullie samen na of het team klaar is om de eerste sprint te starten: visie, rollen, werkplek en ritme, backlog, afspraken en betrokkenheid van stakeholders. Per punt is duidelijk wie het oppakt. | Plannen & ritme | 60-90 min | 3-10 | basis | |
| Sprintplanning stap voor stapEen vaste agenda voor de sprintplanning: sprintdoel, selectie van items, opsplitsen en inschatten, capaciteitscheck en een gevuld bord. Na afloop weet iedereen wat het doel is en waar hij aan werkt. | Plannen & ritme | 1-4 uur (afhankelijk van sprintlengte) | 3-10 | basis | |
| Stakeholder mapping met relatiewarmteHet team brengt per domein in kaart met wie het te maken heeft, hoe warm dat contact is en hoeveel invloed en betrokkenheid elke stakeholder heeft. Het resultaat is een gedeeld netwerkbeeld en een lijst met acties om proactief af te stemmen. | Communicatie & stakeholders | 1,5-2 uur | 6-12 | gemiddeld | |
| Starfish-retro met beperkt stemmenVijf kolommen: meer van doen, minder van doen, blijven doen, starten en stoppen. Er mag alleen gestemd worden op de kolommen die om verandering vragen, met maximaal drie stemmen per persoon. | Retrospectief & leren | 30-45 min | 3-10 | basis | |
| Steen-papier-schaar met fanclubEen snel toernooi waarin verliezers fan worden van de winnaar, tot twee spelers overblijven met een juichende achterban. Binnen vijf minuten staat de hele groep en is het ijs gebroken. | Energizers | 5 min | 8-40 | basis | |
| Stil schattenHet team legt zonder te praten werkitems op een lijn van klein naar groot. Binnen een paar minuten hebben jullie een gedeeld gevoel voor omvang, en de items die blijven schuiven laten zien waar het gesprek nodig is. | Prioriteren & kiezen | 10-15 min | 4-25 | basis | |
| Strategie doorleven (tweedelige sessie)Een sessieopzet in twee dagdelen waarin een team de organisatiestrategie eerst voelt en verbeeldt, en daarna vertaalt naar triagevragen voor binnenkomend werk. Zo wordt de strategie een filter dat jullie dagelijks gebruiken. | Doelen & strategie | 2 dagdelen van 1,5-2 uur | 8-20 | gevorderd | |
| Strategisch Communicatie Frame in één middagEen sessieopzet van drie uur waarin een team samen alle bouwstenen van een communicatiestrategie invult: analyse, stakeholders, visie, ambitie, aanpak, middelen en eigenaarschap. Jullie gaan naar huis met een ingevuld frame dat een nieuwe collega zonder uitleg begrijpt. | Doelen & strategie | 3 uur (incl. pauzes) | 6-12 | gevorderd | |
| Strategische check-in en verschuivings-check-outBij de start plakt iedereen een sticker bij het strategische doel waar hij energie van krijgt en één bij wat het team te weinig aandacht geeft. Aan het einde kijken jullie met een nieuwe sticker of er iets is verschoven. | Openen & inchecken | 2 x 10 min | 6-25 | basis | |
| Strategy Knotworking: strategie in zes vragenEen strategiesessie van ongeveer zes uur waarin iedereen die de strategie uitvoert haar ook maakt. Via zes vragen (doel, startpunt, context, spanningen, ambitie, actie en evaluatie) en een reeks andere Liberating Structures ontstaat een gedragen strategisch initiatief. | Doelen & strategie | ca. 6 uur (in één dag of verdeeld over max. vier dagen) | 4-60 | gevorderd | |
| SWOT-wandelingEen snelle SWOT waarbij de groep zich splitst: de ene helft kijkt naar binnen, de andere naar buiten. Door elkaar te bevragen ontstaat in 25 minuten een gedeeld beeld van de uitgangssituatie. | Doelen & strategie | 25 min | 6-16 | basis | |
| Taakvelden en drie kolommenTeamleden vullen in stilte per taakveld aan wat zij doen en waar hun accent ligt. In de plenaire oogst per flap ontstaan afspraken in drie kolommen: werkwijze vanaf nu, team pakt zelf op, vraagt besluit van de leiding. | Teamvorming & samenwerking | 50-80 min | 5-15 | gemiddeld | |
| Talking with Pixies: twee stemmen op je schouderIemand die op een kruispunt staat deelt een uitdaging. Na een kort interview fluisteren twee 'pixies' tegelijk tegengestelde perspectieven: de vernieuwer pleit voor verandering, de beschermer voor wat er is. Zo komen verborgen overtuigingen en tegenstrijdige verplichtingen boven. | Teamvorming & samenwerking | 30-95 min (15-20 min per ronde) | 4-40 | gevorderd | |
| Team Canvas vervolgsessieEen middag van vier uur die voortbouwt op een eerste teamcanvassessie: terugblik op de afspraken, de Saboteur, Team Talent Bingo, waarden in actie vertaald naar de dagstart en samen stemmen over de volgende stap. Bedoeld voor teams die hebben gemerkt dat afspraken maken makkelijker is dan ze nakomen. | Teamvorming & samenwerking | 4 uur | 5-15 | gemiddeld | |
| Team Canvas workshop (dagprogramma)Een dag waarin jullie als team alle vakken van het Team Canvas vullen, van purpose en waarden tot rollen, doelen, behoeften, valkuilen en werkafspraken. Elk vak heeft een eigen speelse werkvorm, zodat onuitgesproken verwachtingen op tafel komen en er concrete afspraken uitrollen. | Teamvorming & samenwerking | 5 tot 6 uur incl. pauzes | 8-20 | gemiddeld | |
| Team safety check: psychologische veiligheid besprekenTeamleden scoren anoniem een korte set uitspraken over psychologische veiligheid, zoals hoe er met fouten wordt omgegaan en of je makkelijk hulp kunt vragen. Daarna bespreken jullie per uitspraak met verdiepingsvragen wat erachter zit en wat helpt. | Retrospectief & leren | 45-75 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Team Talent BingoIedereen loopt rond met een bingokaart van zestien kwaliteiten en zoekt per vakje een collega bij wie die kwaliteit past. Wie een kwaliteit toekent, geeft het bijpassende kaartje aan de ander. Zo verzamelt ieder een set kwaliteiten die collega's in diegene zien. | Teamvorming & samenwerking | 35-50 min | 6-25 | basis | |
| Teamcont(r)act op basis van de vijf frustratiesEen tweezijdig werkblad: links reflecteert ieder op zijn eigen houding en gedrag langs vertrouwen, conflict, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaat; rechts maakt het team samen een contract over doelen, prestatie, afspraken, feedback en veiligheid. | Teamvorming & samenwerking | 75-90 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Teamontwikkeling: waarden, loyaliteit en teamdoelEen sessie van drie uur voor een (leiderschaps)team: persoonlijke geschiedenissen delen, persoonlijke waarden bespreken, de primaire loyaliteit benoemen en het teamdoel formuleren. Daarna toetsen jullie waar persoonlijke waarden en teamdoel elkaar versterken of schuren. | Teamvorming & samenwerking | 3 uur | 3-10 | gevorderd | |
| TeamPulse-sessie (90 minuten)Een vaste sessie van 90 minuten waarin het team de eigen TeamPulse-scan bespreekt, gebaseerd op de vijf bouwstenen van Lencioni. Eerst kracht, dan herkennen met concrete momenten, dan belemmeringen, en pas daarna maximaal twee kleine acties. De laagste bouwsteen bepaalt de route; de opbouw is altijd gelijk. | Retrospectief & leren | 90 min | 4-8 | gemiddeld | |
| Teams zelf samenstellenDe groep vormt binnen een paar spelregels zelf de teams en kiest per team een Scrum Master, nadat iedereen heeft benoemd wat hij van die rol verwacht. Eigenaarschap begint vanaf minuut één. | Teamvorming & samenwerking | 15-25 min | 10-30 | basis | |
| Teamsessie terugblik en vooruitEen middagprogramma voor een team dat al een paar sessies achter de rug heeft: check-in, terugblik op eerdere afspraken via het kanbanbord, droombeeld, activiteiten, een samenwerkingsspel, de Challenge Circle en een check-out. | Retrospectief & leren | 3,5 uur | 6-15 | gemiddeld | |
| Terugblik op teamafsprakenEen korte werkvorm om terug te kijken op eerder gemaakte afspraken: wat is toegepast, wat hield je tegen, wat heb je nodig, en wie neemt het initiatief voor een kleine stap. Werkt zonder schuldvraag. | Retrospectief & leren | 25-30 min | 4-15 | basis | |
| ToekomstkrantIedereen schrijft het krantenartikel dat over vijf jaar over jullie team verschijnt. De koppen maken zichtbaar wat jullie ambiëren, en samen schrijven jullie er één gezamenlijk artikel van. | Doelen & strategie | 20-25 min | 4-14 | basis | |
| Top 5 stemmen en concretiserenDe groep stemt met stippen een top vijf aan activiteiten bij elkaar en maakt elke activiteit daarna op één A4 concreet: wat is af, welk resultaat wil je zien en wat is de eerste actie. Wat niet in de top vijf staat, gaat naar later. | Prioriteren & kiezen | 45-65 min | 6-25 | gemiddeld | |
| Triage-simulatie met de taartmethodeIn een rollenspel oefent het team het intakegesprek: van een vaag of directief verzoek naar één doelzin, een startklaar-check, een passend formaat (cupcake, koekje, brood of bruidstaart) en een besluit met eerste stap. Injectiekaarten met tijdsdruk of scope-uitbreiding maken het realistisch. | Prioriteren & kiezen | 150 min | 8-20 (groepjes van 4) | gevorderd | |
| Triagevragen bouwen en kruistoetsenGroepen ontwerpen vragen waarmee binnenkomende verzoeken beoordeeld worden en geven die door aan een andere groep, die ze toetst met haar eigen echte verzoeken. Na een uur ligt er een eerste triage die het team zelf heeft gebouwd en getest. | Prioriteren & kiezen | 45-60 min | 6-20 | gevorderd | |
| Troika Consulting: collegiaal advies in drietallenIn drietallen brengt ieder om de beurt een echte uitdaging in. Twee collega's adviseren terwijl de inbrenger met de rug naar hen toe zit en alleen luistert. In een half uur krijgt ieder nieuwe inzichten en groeit het onderlinge vertrouwen. | Teamvorming & samenwerking | 30-35 min | 3-99 (veelvoud van 3) | basis | |
| User Experience Fishbowl: leren van ervaringsdeskundigenDrie tot zeven mensen met praktijkervaring voeren in een binnenkring een gesprek over wat werkte en wat niet, terwijl de buitenkring luistert. Daarna stelt de buitenkring vragen. Zo leren collega's van collega's in plaats van uit een presentatie. | Retrospectief & leren | 35-70 min | 15-200 | gemiddeld | |
| User story map bouwenOp een grote muur zetten jullie in drie lagen gebruikers, hun dag in werkwoorden en mogelijke oplossingen onder elkaar. Daarna trekken jullie samen de lijn van wat in de eerste bruikbare versie moet. | Doelen & strategie | 30-60 min | 4-25 | basis | |
| Van canvas naar Way of Working 1.0Een vervolgaanpak in vijf stappen waarmee het team de uitkomst van een teamcanvas zelf uitwerkt tot een compacte Way of Working, die bekrachtigt en met een licht ritme onderhoudt. Zo wordt het canvas van het team en komt het in gebruik. | Besluiten & afspraken | 60 min sessie plus voorbereiding door werkgroep | 4-20 | gemiddeld | |
| Van gewenst gedrag naar SMART-afspraakIn vijf stappen maken jullie van een vaag verbeterpunt een toetsbare teamafspraak: gewenst gedrag, zichtbare signalen, vaste afspraken, SMART-formulering en een realiteitscheck. | Besluiten & afspraken | 30-45 min | 3-12 (in groepjes per thema) | gemiddeld | |
| Van idee naar sterke user storyDeelnemers die nog nooit een user story schreven, vertalen een eigen marketing- of communicatieproject naar gebruikersbehoeften en user stories, toetsen die aan INVEST en scherpen ze aan met feedback van collega's. | Agile leren (spellen) | 45-60 min | 3-16 | basis | |
| Van onderbuik naar onderbouwingHet team zet overtuigingen om in de feiten die een managementteam nodig heeft om ja te zeggen. Na 45 minuten ligt er een boodschappenlijst van drie tot vijf feiten met bron, eigenaar en deadline. | Communicatie & stakeholders | 45 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Van rol naar routine: gedragscommitment met buddyEen retrospective voor als het team al weet wat er moet veranderen. Iedereen kiest één concreet gedrag om op te pakken en krijgt een buddy die over vier weken controleert of het gelukt is. | Retrospectief & leren | 50-60 min | 8-20 | gemiddeld | |
| Van verslag naar verbintenisEen retrospective voor grote groepen waarin de aandachtsgebieden al vastliggen. Met brainwriting, stippen stemmen en subgroepen komt het team in 50 minuten tot een gedragen actielijst met eigenaren. | Retrospectief & leren | 50 min | 10-20 | gemiddeld | |
| Vertrouwen in actie: traject in drie fasenEen traject van twee tot drie dagdelen voor een team waar vertrouwen onder druk staat: eerst één-op-één gesprekken, dan een kick-off met de anonieme thema's, een retrospective met de brug naar vertrouwen en tot slot afspraken en persoonlijke beloftes om het te verankeren. | Teamvorming & samenwerking | 2-3 dagdelen | 4-12 | gevorderd | |
| Visie toetsen met drie handgebarenDeelnemers lezen een conceptvisie, geven individueel aan wat goed is en wat ze toevoegen, en delen dat in groepjes. Daarna toetst iedereen met een handgebaar: ik sta erachter, ik kan ermee leven, of ik zie een concreet risico. Wie een risico ziet, formuleert wat nodig is om de visie compleet te maken. | Besluiten & afspraken | 30 min | 6-40 | gemiddeld | |
| VisieslangEen visie wordt woord voor woord opgebouwd: elke deelnemer hoort wat de vorige belangrijk vond, herhaalt het en vult aan. Na twintig minuten ligt er een eerste versie die van iedereen is. | Doelen & strategie | 20 min | 5-12 | basis | |
| Waarden in actieTeamleden halen een concreet moment op waarop zij een van de teamwaarden de afgelopen weken in actie zagen: welke waarde, wat gebeurde er en welk effect had het. In viertallen vertalen jullie dat naar wat het zegt over hoe jullie samenwerken, en kiezen één afspraak voor het dagelijkse werk. | Teamvorming & samenwerking | 30-40 min | 4-20 | basis | |
| Waarden Top-CheckTeamleden plakken bij elke bestaande kernwaarde een groene, gele of rode sticker: leeft volledig, zichtbaar maar kan sterker, of zie ik nog niet terug. Het totaalbeeld laat in één oogopslag zien welke waarden leven en welke aandacht vragen. | Teamvorming & samenwerking | 15 min | 4-25 | basis | |
| Waardenruil: verdedig andermans waardenIeder schrijft vijf persoonlijke werkwaarden op losse papiertjes, waarna alle waarden worden geruild. In duo's en daarna viertallen leg je andermans waarden uit alsof het je eigen zijn. Tot slot kiest het team samen vijf teamwaarden. | Teamvorming & samenwerking | 25-30 min | 6-20 | basis | |
| What I Need From You: heldere verzoeken tussen teamsFunctiegroepen formuleren wat ze van elkaar nodig hebben in de zin 'Wat ik van jou nodig heb is...'. Woordvoerders doen hun verzoek in een kring. Elke groep antwoordt alleen met ja, nee, huh? of 'maakt niet uit'. Zo worden verwachtingen tussen afdelingen in één sessie expliciet. | Communicatie & stakeholders | 60-90 min | 6-60 | gevorderd | |
| What, So What, Now What: van feiten naar actieEen terugblik in drie vaste rondes: wat is er gebeurd, wat betekent het, en wat gaan we nu doen? Door eerst bij de feiten te blijven, trekken jullie minder snel verkeerde conclusies en kiezen jullie betere vervolgstappen. | Retrospectief & leren | 20-40 min | 4-100 | basis | |
| Wicked Questions: twee waarheden tegelijkJe zoekt twee tegengestelde krachten in jullie uitdaging en formuleert een vraag die beide tegelijk serieus neemt. Zo ontstaat ruimte voorbij of-of-denken en wordt zichtbaar waar woorden en daden uit elkaar lopen. | Doelen & strategie | 25-30 min | 2-60 | gevorderd | |
| Wie doet wat? En waarom jij?Kaartjes met typische taken, rollen of uitspraken uit de samenwerking liggen op tafel. Ieder kiest een kaartje dat niet bij zichzelf past en geeft het aan de collega die het wel representeert, met een korte reden. Levert energie op en laat teamleden zien hoe anderen hen zien. | Energizers | 10 min | 5-20 | basis | |
| Wie is de leider?Eén persoon verlaat de ruimte, de groep kiest een leider die een klapritme voordoet dat iedereen volgt. De speurder moet raden wie de leider is. | Energizers | 5 min | 8-25 | basis | |
| Wise Crowds: hulp van de hele groepEen inbrenger deelt een echte uitdaging met drie adviseurs in het midden, terwijl de rest van de groep meeluistert. Na het advies bespreken luisteraars in kleine groepjes wat zij opmerkten. Zo profiteert de hele groep van één vraagstuk. | Teamvorming & samenwerking | 25-65 min | 10-100 | gemiddeld | |
| Zeilboot-retro: blij, versnellen, vertraagt, risicoHet team plaatst zijn ervaringen in vier kolommen: waar zijn we blij mee, wat versnelt ons, wat houdt ons tegen en welke risico's zien we. De risicokolom maakt structurele problemen zichtbaar die in een gewone retro onder de radar blijven. | Retrospectief & leren | 45-60 min | 5-15 | basis | |
| Basisretro in 30 minuten: vijf fasenEen complete retrospective in een half uur, opgebouwd in de vijf fasen van Derby en Larsen: openen, informatie verzamelen, inzichten ophalen, kiezen wat je gaat doen en afsluiten. De vier vragen van Norm Kerth vormen de kern. Geschikt als vast ritueel na elke sprint, campagne of maand. | Retrospectief & leren | 30 min | 3-10 | basis | |
| Schriftelijke retro: terugkijken zonder extra overlegTeamleden beantwoorden een paar vragen schriftelijk in een gedeeld document of whiteboard, op een moment dat hen uitkomt. Daarna volgt een kort gesprek van vijftien minuten om te kiezen wat jullie aanpakken. Werkt goed voor teams die overleg zat zijn of verspreid werken. | Retrospectief & leren | 10 min schrijven + 15 min gesprek | 3-15 | basis | |
| 4L-retro: blij, geleerd, gemist, verlangdVier vragen over de afgelopen periode: waar was je blij mee, wat heb je geleerd, wat heb je gemist en waar verlangde je naar. De vragen halen naast feiten ook gevoel en wensen op, zonder dat het zwaar wordt. | Retrospectief & leren | 40-50 min | 4-12 | basis | |
| Als ik jou was: wrijving tussen subteams bespreekbaar makenSubgroepen binnen een team, zoals content en vormgeving of beleid en uitvoering, schrijven eerst op wat zij zelf deden dat het werk van de andere groep lastiger maakte. Pas daarna hoort de andere groep wat zij nodig heeft. Omdat iedereen begint bij het eigen aandeel, blijft het gesprek open. | Teamvorming & samenwerking | 40-50 min | 6-20 | gemiddeld | |
| Wondervraag: wat merk je als het probleem is opgelost?Het team stelt zich voor dat het grootste probleem in het werk vannacht is opgelost. Wat merk je morgenochtend als eerste? Uit de antwoorden komen concrete, waarneembare signalen naar voren, en die vormen de basis voor kleine eerste stappen. | Retrospectief & leren | 25-35 min | 3-12 | basis | |
| Retro afsluiten: hoeveel vertrouwen hebben we in de acties?Aan het eind van een retro of werksessie zet iedereen een stip op een schaal van 0 tot 100 procent: hoe groot is de kans dat we de afgesproken acties uitvoeren? Lage scores bespreek je meteen, zodat acties niet op de lijst blijven hangen. | Afsluiten & uitchecken | 5-10 min | 3-15 | basis | |
| Bedankkaartjes: waardering op papierIedereen schrijft korte kaartjes aan collega's om ze te bedanken voor iets concreets uit de afgelopen periode. De kaartjes worden uitgedeeld en voorgelezen of meegenomen. Een korte, warme afsluiting die het gevoel van samen werken versterkt. | Afsluiten & uitchecken | 10-15 min | 3-15 | basis | |
| Risico's vooraf: RAID met kans en impactVoor de start van een project of kwartaal brengt het team risico's, aannames, open kwesties en afhankelijkheden in kaart (RAID). De risico's krijgen een plek op een matrix van kans en impact. Voor de zwaarste spreek je meteen een maatregel en eigenaar af. | Plannen & ritme | 50-60 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Drie horizonnen: nu, straks en later in één beeldEen team of MT verdeelt zijn werk over drie horizonnen: het werk dat nu het resultaat levert, wat in opkomst is en de komende jaren moet groeien, en wat verder weg ligt en nu verkend moet worden. Zo wordt zichtbaar of jullie tijd en aandacht in balans zijn met waar jullie heen willen. | Doelen & strategie | 75-90 min | 4-12 | gemiddeld | |
| Perfectiespel: wat maakt het een 10?Feedback op een campagne, product, plan of sessie in een vaste vorm: geef een cijfer van 1 tot 10, benoem wat je er goed aan vindt en zeg wat er nodig is om het een 10 te maken. Kritiek wordt zo vanzelf een concreet verbetervoorstel. | Communicatie & stakeholders | 15-25 min | 3-12 | basis | |
| Afscheidsbrief aan een oude werkwijzeIedereen schrijft een korte afscheidsbrief aan een werkwijze, systeem of gewoonte die verdwijnt, bijvoorbeeld bij een reorganisatie of nieuw systeem. In de brief staat wat het opleverde, wat er ging schuren en wat je meeneemt. Zo krijgen gemis en opluchting een plek voordat het team verder gaat. | Retrospectief & leren | 35-45 min | 3-15 | gemiddeld | |
| Programmaretro: terugkijken met meerdere teamsEen retrospective voor een afdeling of programma met meerdere teams. Elk team brengt eerst zijn eigen top drie in, daarna zoeken alle teams samen naar patronen die tussen de teams in zitten. De acties gaan over samenwerking en afstemming tussen de teams. | Retrospectief & leren | 1,5-2 uur | 12-60 | gevorderd | |
| FLAP-retro: toekomst, lessen, prestaties, probleemgebiedenEen retro in vier vakken die terugkijken en vooruitkijken combineert: waar moeten we binnenkort rekening mee houden, wat hebben we geleerd, wat hebben we bereikt en waar liep het vast. Geschikt aan het eind van een kwartaal of project, als ook de volgende periode al in zicht is. | Retrospectief & leren | 50-60 min | 4-12 | basis | |
| Teken de periode: een visuele openerAan het begin van een retro tekent iedereen in een paar minuten iets over de afgelopen periode: een moment, een gevoel of een beeld. Tekeningen halen vaak andere dingen naar boven dan woorden en zorgen voor een rustige, persoonlijke start. | Openen & inchecken | 10-15 min | 3-12 | basis | |
| Kaartje uit de afgelopen periodeIedereen schrijft een vakantiekaart aan een oud-collega die het team goed kent, over hoe de afgelopen periode ging. De vorm maakt het luchtig, maar de kaarten laten snel zien wat mensen is bijgebleven. | Openen & inchecken | 10-15 min | 3-12 | basis |
Veelgestelde vragen
Mag ik deze werkvormen gebruiken met mijn eigen team?
Ja. Gebruik ze, pas ze aan en deel ze. Bij werkvormen die op een bekende methode zijn gebaseerd staat de oorspronkelijke maker vermeld.
Wat zijn de Liberating Structures in deze bank?
Liberating Structures is een open verzameling werkvormen van Henri Lipmanowicz, Keith McCandless en Nancy White. Alle 43 structuren uit het menu staan hier in een Nederlandse bewerking, onder dezelfde open licentie (CC BY-SA 4.0) en met een link naar het origineel.
Voor welke teams zijn ze bedoeld?
Voor teams van 3 tot ongeveer 15 personen die samen werk leveren: communicatie, marketing, HR, recruitment, staf, projectteams en managementteams.
Wanneer is een externe begeleider verstandig?
Als de leidinggevende zelf onderdeel van het probleem is, als er spanning in het team zit, of als de uitkomst een besluit moet opleveren waar iedereen zich aan houdt.
Lukt het niet alleen?
Sommige sessies vragen een neutrale begeleider. Dan begeleiden we de sessie voor jullie, op locatie of online.