Panarchy: verandering over meerdere niveaus

Doel

Kansen en obstakels vinden om een idee of verandering te verspreiden over de niveaus van de organisatie en haar omgeving.

Stappen

1. Introductie5 minDeel de uitdaging en laat een voorbeeldschema zien: kleine, snelle experimenten op een laag niveau kunnen naar boven doorwerken, en kennis op hogere niveaus geeft stabiliteit naar beneden. Ieder tekent een eigen schema.
2. Factoren benoemen5 minIeder schrijft factoren op die de uitdaging beïnvloeden en zet ze op volgorde van klein naar groot.
3. Factoren op niveaus10 minIn tweetallen verdelen jullie de factoren over de niveaus van het schema.
4. Niveaus vergelijken10 minTwee tweetallen vormen een viertal, vergelijken hun schema, voegen ze samen en geven elk niveau een naam.
5. Samen één schema10 minDrie of vier mensen uit verschillende groepen bouwen plenair het gezamenlijke schema. De rest kijkt mee zonder te onderbreken.
6. Inzichten15 minIn viertallen: welke niveaus kregen aandacht en middelen, welke zijn verwaarloosd, en wat weten we over de dynamiek per niveau?
7. Inzichten delen10 minPlenair plakken jullie de inzichten op het schema.
8. Pauze10 minEven weg van het werk.
9. Kansen en obstakels15 minIn nieuwe viertallen: waar gaan hoger in het systeem deuren open, waar stromen middelen naar beneden, en welke kleine ontwikkelingen kunnen hogere niveaus in beweging brengen?
10. Delen10 minEen paar mensen plakken hun kansen en obstakels op het gezamenlijke schema.
11. Prioriteren10 minDe groep stemt op de drie belangrijkste kansen en de drie grootste obstakels.
12. Acties15 minMet 1-2-4-All bepalen jullie directe acties voor de topprioriteiten en noemen jullie mensen die invloed hebben op meer dan één niveau.
13. Vervolg5 minIn drietallen bespreken jullie wanneer het schema opnieuw bekeken wordt.

Voorbereiding

• Kies een uitdaging die alleen vooruit kan als meerdere niveaus samenwerken.
• Zorg dat deelnemers Ecocycle Planning kennen; elk niveau heeft zijn eigen Ecocycle.
• Zoek vooraf uit hoe de niveaus zich tot elkaar verhouden als dat onduidelijk is.
• Maak een groot Panarchy-schema (gestapelde niveaus) op de muur.

Materialen

• Groot Panarchy-schema op de muur
• Een kopie per deelnemer
• Post-its
• Tafels voor viertallen

Facilitatortips

• Kies een uitdaging die over meerdere schaalniveaus gaat.
• Online: wissel vaker tussen plenair en subgroepen tot iedereen gewend is aan de vorm.

Valkuilen en wat je eraan doet

• De uitdaging speelt op één niveau.Toets vooraf of vooruitgang afhangt van meerdere niveaus; zo niet, kies een lichtere structuur.
• De facilitator kent de niveaus zelf niet.Doe vooraf onderzoek naar hoe de niveaus van elkaar verschillen en elkaar beïnvloeden.

Varianten

• Voeg per niveau een korte Ecocycle Planning toe (30 tot 50 minuten extra).
• Individueel: wat draagt op niveaus boven en onder jou bij aan je uitdaging, en hoe snel kan elk niveau veranderen?
• Combineer met What I Need From You of Social Network Webbing als blijkt dat er meer mensen over niveaus heen nodig zijn.

Bron en licentie