Doel
Spanningen in een uitdaging benoemen als paren die je tegelijk moet waarmaken, in plaats van te kiezen tussen twee kanten.
Stappen
- Uitnodiging1 minBenoem de uitdaging en vraag welke tegengestelde krachten jullie tegelijk moeten waarmaken.
- Waarheden opschrijven3 minIeder schrijft alleen op wat waar is over de uitdaging: obstakels en kansen.
- Spanning zoeken2 minOmcirkel twee waarheden die met elkaar op gespannen voet staan.
- Uitleg vorm2 minLaat het sjabloon en de voorbeelden zien.
- Vraag formuleren5 minIedereen schrijft een eigen wicked question met de twee omcirkelde waarheden.
- Aanscherpen in groepjes10 minIn groepjes van vier tot zes helpen jullie elkaar de vraag scherper te maken. Een goede vraag levert een hoorbaar 'argh' op.
- Delen3 minEen paar deelnemers lezen hun sterkste vraag voor; je schrijft ze zichtbaar op.
- Kiezen2 minWelke vragen helpen het werk het meest vooruit als jullie ze creatief aanpakken? Kies een top drie met applaus of een poll.
Voorbereiding
- Kies een gedeelde uitdaging of laat ieder een eigen uitdaging meebrengen.
- Zet het sjabloon zichtbaar neer: hoe kan het dat we ... en tegelijkertijd ...?
- Bereid een paar voorbeelden voor, zoals: hoe zijn we één organisatie en geven we teams tegelijk ruimte om zelf te kiezen?
Materialen
- Papier en pen per persoon
- Flip-over of digitaal bord voor de oogst
Facilitatortips
- Werk met één woord per kant; dan wordt de spanning het scherpst.
- Laat mensen spelen met woorden tot de vraag schuurt.
- Vraag door: wanneer merkte je dat beide tegelijk waar waren?
Valkuilen en wat je eraan doet
- Vragen worden klachten of verwijten.Toets elke vraag: benoemt hij twee krachten die allebei waardevol zijn?
- De groep kiest alsnog één kant.Herhaal dat het om en-en gaat en vraag wat er nodig is om beide waar te maken.
Varianten
- Gebruik bij overgangen: hoe nemen we het oude mee en stijgen we er tegelijk boven uit?
- Persoonlijke variant: toegewijd aan je werk en tegelijk aanwezig voor je gezin.
- Vervolg met 1-2-4-All, 25/10 Crowdsourcing of Critical Uncertainties.
Bron en licentie
Deze werkvorm is een Nederlandse bewerking van Wicked Questions uit Liberating Structures, oorspronkelijk ontwikkeld door Henri Lipmanowicz en Keith McCandless, huidige versie door Keith McCandless en Nancy White.
Deze bewerking valt onder CC BY-SA 4.0: je mag hem gebruiken, aanpassen en delen, ook commercieel, met bronvermelding en onder dezelfde licentie.