Consent-besluitvorming in zes stappen

Doel

Snel besluiten nemen met gebruik van de wijsheid van het hele team, zonder eindeloos consensus te zoeken.

Stappen

1. Voorstel presenteren2 minDe inbrenger noemt de spanning en het voorstel. Geen vragen, geen discussie. De facilitator zegt: 'Benoem je spanning en wat je voorstelt om die op te lossen. Het hoeft niet perfect te zijn; de rondes scherpen het aan. Alleen jij spreekt, nog geen vragen of discussie.'
2. Verhelderende vragen3 minOpen vragen om het voorstel te begrijpen, één tegelijk, zonder mening erin. De facilitator zegt: 'Stel open vragen om het voorstel beter te begrijpen, één tegelijk. De inbrenger hoeft niet op alles een antwoord te hebben. Geen discussie. Zijn er verhelderende vragen?'
3. Reactieronde4 minIedereen behalve de inbrenger geeft één voor één een reactie. Alles mag. Als je beurt voorbij is, is hij voorbij. De facilitator zegt: 'Deel je gedachten over het voorstel; alles mag. Iedereen behalve de inbrenger is aan de beurt, en als je beurt voorbij is, is hij voorbij. Wat is jouw reactie?'
4. Verduidelijken en aanpassen2 minAlleen de inbrenger spreekt en past het voorstel aan als dat de eigen spanning beter oplost. De facilitator zegt: 'Licht iets toe of pas het voorstel aan op basis van de reacties, alleen als dat jouw spanning beter oplost. Alleen jij spreekt. Wil je iets aanpassen of verduidelijken?'
5. Bezwarenronde4 minIeder beantwoordt: is het voorstel veilig genoeg om nu te proberen? Zo nee, welke schade treedt op? De facilitator zegt: 'Maak bezwaar als je denkt dat het voorstel niet veilig genoeg is om te proberen, en zeg welke schade er ontstaat. Een bezwaar helpt het voorstel veilig door te laten gaan. Zie je een reden waarom aannemen schadelijk of een stap terug is?' Elk bezwaar toetst de facilitator met de zes toetsvragen bij Voorbereiding.
6. Integratie5 minDe bezwaarmaker stelt als eerste een aanpassing voor die de schade wegneemt en de spanning blijft oplossen. De facilitator zegt: 'Stel een aanpassing voor die jouw bezwaar wegneemt. Iedereen mag aanvullen, maar we beginnen bij jou. Wat moeten we aanpassen zodat jouw bezwaar verdwijnt en de spanning nog steeds wordt opgelost?' Daarna volgt een nieuwe bezwarenronde.

Voorbereiding

• De inbrenger heeft een spanning en een eerste idee voor een oplossing. Het voorstel hoeft niet perfect te zijn.
• De facilitator heeft de zes toetsvragen bij de hand. 1 Autoriteit: valt het voorstel buiten wat het team mag besluiten, of breekt het een werkafspraak? Zo ja, ga direct naar integratie. 2 Schade: welke concrete schade ontstaat er? Vind je het voorstel alleen onnodig of onvolledig, dan is het bezwaar ongeldig. 3 Oorzaak: ontstaat de schade door dit voorstel, of blijft ze ook bestaan als we het intrekken? In het tweede geval is het bezwaar ongeldig. 4 Impact: raakt de schade jouw eigen verantwoordelijkheden, of die van anderen of het team in het algemeen? In het tweede geval is het bezwaar ongeldig. 5 Waarschijnlijkheid: weet je op basis van gegevens dat de schade optreedt, of verwacht je het? Bij verwachten stel je vraag 6. 6 Bijsturen: kunnen we niet meer op tijd bijsturen als de schade optreedt? Kan dat wel, dan is het voorstel veilig genoeg en is het bezwaar ongeldig. De bezwaarmaker beantwoordt de vragen naar eer en geweten; de facilitator beoordeelt niet of de redenering klopt.

Materialen

• Kaartje met de framingtekst per stap en de zes toetsvragen (beide hierboven)
• Plek om het voorstel zichtbaar op te schrijven

Facilitatortips

• Bij een ongeldig bezwaar zeg je: 'Daarmee zeg je tegen mij dat je bezwaar niet geldig is. Heb je een ander bezwaar?' Je bent spiegel, geen scheidsrechter.
• De meeste bezwaren vallen af op de vraag of jullie op tijd kunnen bijsturen.
• De eerste keren voelt het traag en mechanisch; met herhaling gaat het snel.

Valkuilen en wat je eraan doet

• Reacties worden verward met bezwaren.Leg het verschil uit: een reactie verbetert, een bezwaar benoemt schade.
• De inbrenger past het voorstel aan om iedereen tevreden te stellen.Aanpassen mag alleen als het de eigen spanning beter oplost.

Varianten

• Lichte versie voor kleine besluiten: alleen voorstel, verhelderende vragen en bezwarenronde.

Uit de praktijk

Herkomst

Integratieve besluitvorming uit Holacracy en sociocratie, zoals RSPND die uitwerkt in het programma Betere Meetings. De framingteksten en toetsvragen op deze pagina komen uit dat materiaal. Meer diepgang, video's en materialen vind je bij RSPND: rspnd.org/consent.